AI-tekst in een processtuk: 5 controles voordat u indient A Markdown version of this page is available at https://legalnaut.com/nl/blog/ai-tekst-in-een-processtuk-5-controles.md for AI and LLM tools. [AI IN DE PRAKTIJK](https://legalnaut.com/nl/blog/category/ai-in-practice) 4 september 2026 3 MIN. LEESTIJD AI-tekst in een processtuk: 5 controles voordat u indient ========================================================= In Mata v. Avianca (S.D.N.Y., juni 2023) kregen advocaten een sanctie omdat zij uitspraken aanhaalden die een taalmodel had verzonnen. Wat daartegen beschermt, is een vaste controle. Een taalmodel schrijft vlot en zelfverzekerd, ook als het iets beschrijft dat niet bestaat. In een processtuk wordt dat een probleem voor de advocaat, zoals Mata v. Avianca liet zien, een zaak uit 2023 bij de Amerikaanse federale rechter in New York (Southern District of New York, S.D.N.Y.). Het risico is concreet, de controle kan dat ook zijn ---------------------------------------------------- Een taalmodel maakt geen onderscheid tussen wat het zich herinnert en wat het in elkaar zet omdat het in de vorm van het antwoord past. Beide komen er even zelfverzekerd uit. De nuttige controle is dus of elke feitelijke bewering te herleiden is tot een document dat u kunt openen. Voor een advocaat is dat geen formaliteit: partijen moeten de feiten die voor de beslissing van belang zijn volledig en naar waarheid aanvoeren (art. 21 Rv). De controle bestaat uit vijf stappen, in deze volgorde, en met wat oefening gaat ze steeds sneller. 1. Elke bewering noemt een bron ------------------------------- Neem elke zin die een feit stelt en vraag waar die op steunt. Een passage zonder bron is een hypothese. Laat haar herschrijven of schrap haar. Daarom maakt het uit of uw hulpmiddel de bronnen vastlegt terwijl het schrijft, of pas achteraf aanbiedt ze te zoeken. Een bron die achteraf wordt gezocht, hangt aan het document dat het best lijkt te passen. Dat is iets anders dan het document waaruit de bewering komt. 2. Open de bron, vertrouw niet op het etiket -------------------------------------------- Een verwijzing die er goed uitziet, is nog geen verwijzing die klopt. Open het document. Ga na dat het bestaat, dat het zegt wat de passage eraan toeschrijft, en dat het het document is dat u bedoelt en niet een vergelijkbaar stuk. Bij stukken uit het dossier maakt een controlewaarde (hash) dit eenvoudig: het is aantoonbaar hetzelfde document, ongewijzigd sinds het in het dossier kwam. Voor aangehaalde uitspraken en literatuur bestaat die snelweg niet. Zoek ze op en lees ze. 3. Een citaat is letterlijk, of het is geen citaat -------------------------------------------------- Vergelijk geciteerde tekst teken voor teken met het origineel. Een taalmodel parafraseert en laat de aanhalingstekens staan. Dat is de gevaarlijkste fout op deze lijst, omdat ze een vluchtige lezing overleeft. Een verwante valkuil in meertalige dossiers: een citaat dat naar de taal van het processtuk is vertaald, is geen citaat meer. Citeer het origineel en zet de vertaling ernaast, met de vermelding wie die heeft gemaakt. 4. Data en bedragen, elk afzonderlijk ------------------------------------- Data verschuiven. Bedragen worden afgerond, cijfers omgedraaid of aan de verkeerde partij toegeschreven. Juist zulke fouten vindt de wederpartij graag, en u controleert ze snel in de bron die u sinds stap 2 toch al open hebt. 5. Schrap wat niemand vroeg --------------------------- Een taalmodel vult ruimte. Vraagt u een samenvatting van drie documenten, dan krijgt u misschien een vierde punt dat goed leest en nergens op steunt. Alles wat in stap 1 niet tot een document te herleiden was, gaat eruit, hoe goed het ook klinkt. Bouw de controle in het hulpmiddel in ------------------------------------- Een werkwijze die erop rekent dat iemand laat op de avond nog scherp is, wordt vroeg of laat overgeslagen. Legalnaut vermeldt bij elke gegenereerde bewering de bron, en elk concept dat met AI is opgesteld, draagt het woord ‘werkversie’. Een bewering zonder bron valt dus direct op, en niets verlaat het systeem met het etiket ‘af’. De controle blijft het werk van een advocaat. Het verschil is dat alles wat u voor die controle nodig hebt, er al bij zit. Beweringen die stap 1 doorstaan, spreken soms andere documenten in het dossier tegen. Wat u daarmee doet, leest u in [tegenstrijdigheden in getuigenverklaringen opsporen](/nl/blog/tegenstrijdigheden-in-getuigenverklaringen). [Maak een account aan](/register) en leg een AI-concept naast de documenten waarop het zegt te steunen. Geen creditcard nodig. [tegenstrijdigheden](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/contradictions) [AI-teksten controleren](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/ai-review) [voor eenmanspraktijken](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/for-solo) Legalnaut zet elke verklaring naast de stukken die haar tegenspreken, met beide pagina’s binnen één klik. [Bekijk de tegenstrijdigheden in het demodossier](https://legalnaut.com/demo?from=blog_ai-tekst-in-een-processtuk-5-contro&to=contradictions), zonder account, of [start de proefperiode van 14 dagen](https://legalnaut.com/register) met uw eigen dossier. Verder lezen ------------ [ Getuigenverhoor voorbereiden: 7 punten uit het dossier De getuige wordt morgen gehoord en de tegenstrijdigheden zitten verspreid over veertig documenten die niemand naast de verklaring heeft gelegd. Wat een voorbereiding uit het dossier moet bevatten, wat hoor en wederhoor vraagt en waar handwerk tekortschiet. ](https://legalnaut.com/nl/blog/getuigenverhoor-voorbereiden-uit-het-dossier) [ WhatsApp-berichten als bewijs: zo ordent u 300 screenshots In een map met screenshots van een chat kunt u niet zoeken, de data zijn onbetrouwbaar en de afzender is niet altijd duidelijk. Wat rechters vragen bij chatberichten als bewijs, en hoe u de map omzet in een overzicht waarnaar u kunt verwijzen. ](https://legalnaut.com/nl/blog/whatsapp-berichten-als-bewijs) [ Cliëntdossier in ChatGPT: 2 plichten die blijven gelden Toezichthouders en beroepsorganisaties in Europa en de Verenigde Staten hebben zich hier al over uitgesproken. Geheimhouding en verantwoordelijkheid voor het resultaat blijven na het uploaden gelden, en een algemene AI-assistent laat zelden zien van welke pagina een antwoord komt. ](https://legalnaut.com/nl/blog/clientdossier-uploaden-naar-chatgpt) IN DIT ARTIKEL ZOEKEN ONDERWERPEN - [ Voorbereiding van de zaak 4 ](https://legalnaut.com/nl/blog/category/case-preparation) - [ AI in de praktijk 3 ](https://legalnaut.com/nl/blog/category/ai-in-practice) - [ Bewijs 2 ](https://legalnaut.com/nl/blog/category/evidence) TAGS [ voor procesadvocaten ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/for-litigators) [ tegenstrijdigheden ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/contradictions) [ producties ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/exhibits) [ voor eenmanspraktijken ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/for-solo) [ AI-teksten controleren ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/ai-review) [ chronologie ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/chronology) [ stukken opvragen ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/disclosure) [ OCR ](https://legalnaut.com/nl/blog/tag/ocr) [ALLE TAGS →](https://legalnaut.com/nl/blog/tags) SCREENSHOT ![]()