Akta klienta w ChatGPT: 2 obowiązki, które nadal Cię wiążą

Regulatorzy opisali już dokładnie tę sytuację i żaden nie odpowiada na nią krótkim „tak” albo „nie”. Solicitors Regulation Authority, regulator solicitorów w Anglii i Walii, w raporcie Risk Outlook o sztucznej inteligencji (20 listopada 2023 r.) wymienia jako szczególne zagrożenie dla poufności sytuację, w której „pracownik korzysta z internetowego narzędzia AI, takiego jak ChatGPT, żeby odpowiedzieć na pytanie dotyczące sprawy klienta” („a staff member using an online AI, such as ChatGPT, to answer a question on a client's case”). Organizacje zawodowe w innych krajach doszły do podobnych wniosków. Choć ujmują to różnie, wskazują dwa obowiązki, które nie znikają po wgraniu pliku: zachowanie tajemnicy i odpowiedzialność za wynik pracy narzędzia.

Te same dwa obowiązki w różnych przepisach

W każdym zawodzie prawniczym obowiązuje poufność albo tajemnica zawodowa i w każdym prawnik odpowiada za wynik swojej pracy. W Polsce są to tajemnica adwokacka i tajemnica radcowska, uregulowane w ustawie Prawo o adwokaturze, w ustawie o radcach prawnych oraz w kodeksach etyki obu samorządów. Brzmienie przepisów, wyjątki i sankcje różnią się w poszczególnych krajach, ale stanowiska są zbliżone. Trzy przykłady:

• Stany Zjednoczone (ABA Formal Opinion 512, 29 lipca 2024 r.). Amerykańskie Stowarzyszenie Prawników (American Bar Association, ABA) wskazuje, że na gruncie Model Rule 1.6 (wzorcowej reguły o poufności) prawnik potrzebuje świadomej zgody klienta, zanim wprowadzi informacje dotyczące sprawy do „samouczącego się” narzędzia, które mogłoby je ujawnić. „Samo dodanie ogólnych, standardowych postanowień do umowy z klientem” („merely adding general, boiler-plate provisions to engagement letters”) nie wystarczy. W praktyce decydują przepisy i opinie poszczególnych stanów, a te się różnią.
• Anglia i Walia (SRA Risk Outlook, 20 listopada 2023 r.). Kancelarie „będą musiały zadbać o to, by korzystanie z AI chroniło poufność i tajemnicę prawniczą” („will need to make sure that their use of it protects confidentiality and legal privilege”), a „za wyniki narzędzi AI, z których korzystasz, nadal odpowiadasz Ty” („you will remain responsible and accountable for the outputs from AI you are using”).
• Europa (CCBE Guide on the use of generative AI by lawyers, 2 października 2025 r.). Rada Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE), w której zasiadają też przedstawiciele polskich samorządów, zaleca, by prawnicy „powstrzymali się od wprowadzania jakichkolwiek danych osobowych, poufnych lub innych danych dotyczących klienta” do narzędzia generatywnej AI, „chyba że zastosowano odpowiednie zabezpieczenia” („should refrain from entering any personal, confidential or other data related to the client… unless there are appropriate safeguards in place”). Wynik narzędzia prawnik powinien sprawdzić, zanim wykorzysta go we własnej pracy, jeśli wymaga tego dany sposób użycia. Według przypisu wytycznych bez weryfikacji można się obejść tylko przy zadaniach, które nie niosą ryzyka, albo gdy odbiorca wie, że dostaje niesprawdzony wynik AI.

To tylko przykłady, nie pełny przegląd regulacji. W państwach prawa kontynentalnego tajemnicę zawodową chroni często także prawo karne, a nie tylko zasady etyki, więc nieostrożne wgranie akt może mieć poważniejsze skutki. Zanim podejmiesz decyzję, sprawdź regulacje własnego samorządu (adwokackiego albo radcowskiego) i jego wytyczne dotyczące AI, jeśli je wydał.

Jak poważnie traktować drugi obowiązek, pokazuje orzeczenie angielskiego sądu. W sprawie Ayinde v London Borough of Haringey [2025] EWHC 1383 (Admin) (6 czerwca 2025 r., pkt 6) Divisional Court (dwuosobowy skład High Court) stwierdził, że ogólnodostępne narzędzia, takie jak ChatGPT, „nie są w stanie przeprowadzić rzetelnej kwerendy prawniczej” („are not capable of conducting reliable legal research”) i mogą „przytaczać rzekome fragmenty prawdziwego źródła, których w nim nie ma” („purport to quote passages from a genuine source that do not appear in that source”). Sprawa dotyczyła wyszukiwania orzecznictwa i literatury, a nie dokumentów klienta. Ten sam błąd, czyli przekonująco brzmiący cytat, którego w źródle nie ma, grozi jednak także wtedy, gdy źródłem są akta sprawy.

O poufności decydują warunki korzystania z usługi

Pod nazwą „ChatGPT” kryje się kilka produktów. Bezpłatne konto prywatne, płatny plan indywidualny i umowa zawarta z dostawcą przez organizację mogą przewidywać różne zasady przechowywania danych, trenowania modeli i dostępu pracowników dostawcy do treści. Do tego warunki te się zmieniają. Celowo nie streszczamy tu aktualnej polityki żadnego dostawcy, bo za kwartał takie streszczenie może być już nieaktualne. Przeczytaj warunki i ustawienia konta, z którego naprawdę zamierzasz korzystać, i zrób to w dniu, w którym wgrywasz akta.

Zanim wgrasz dokumenty klienta, odpowiedz na te same pytania, które stawiasz przy każdym zewnętrznym usługodawcy, któremu powierzasz materiały klienta:

1. Gdzie dane są przetwarzane i przechowywane oraz na podstawie jakiej umowy powierzenia przetwarzania?
2. Czy wgrane materiały służą do trenowania modelu i gdzie jest to zapisane?
3. Jak długo są przechowywane i czy możesz je usunąć?
4. Kto jeszcze w kancelarii albo u dostawcy ma do nich dostęp?
5. Którym dalszym podmiotom przetwarzającym dostawca je przekazuje?
6. Czy umowa z klientem, jego polecenia albo zasady samorządu wymagają wcześniejszej zgody klienta?

Jeśli na którekolwiek z tych pytań musisz odpowiedzieć „nie wiem”, najpierw rozstrzygnij kwestię poufności, a dopiero potem wybieraj narzędzie. Decyzja należy do osób, które w kancelarii odpowiadają za zgodność z przepisami, a w razie potrzeby także do klienta.

Drugi problem: odpowiedź, której nie da się sprawdzić w aktach

Załóżmy, że warunki są do przyjęcia. Asystent AI ogólnego przeznaczenia i tak może udzielić odpowiedzi, na której nie oprzesz się w sądzie, a przyczyna tkwi w samej konstrukcji narzędzia. Odpowiada na podstawie treści rozmowy i wiedzy zdobytej podczas trenowania. Nie musi przy tym wskazywać, z której strony akt pochodzi dane zdanie. Przy trzydziestu stronach akt to nie problem, bo wszystko sprawdzisz w trakcie lektury. Przy kilku tysiącach stron materiału dowodowego, w dodatku wgrywanego partiami, samo sprawdzanie pochłania większość pracy.

Przykład wymyślony na potrzeby tekstu. Pytasz, kiedy pozwany po raz pierwszy dowiedział się o wadzie. Odpowiedź brzmi: „W marcu 2022 r., kiedy kierownik budowy napisał e-mail do dyrektora projektu”. Wygląda przekonująco. Problem w tym, że kierownik budowy wysłał w tym miesiącu cztery e-maile, jeden z załączników jest skanem, a odpowiedź nie wskazuje żadnej z tych wiadomości. Zanim ta data trafi do pisma procesowego, ktoś musi odnaleźć właściwy e-mail, sprawdzić jego dokładne brzmienie i upewnić się, że nie przeczy mu żaden wcześniejszy dokument. Jeśli model sparafrazował cytat albo skleił go z dwóch dokumentów, dowiesz się o tym dopiero po przeczytaniu obu.

Tak w praktyce wygląda odpowiedzialność za wynik, bez względu na to, w jakim kraju wykonujesz zawód. Odpowiedź AI nadaje się do wykorzystania tylko w takim zakresie, w jakim każde twierdzenie o faktach da się powiązać z konkretnym dokumentem i stroną. Jak przeprowadzić taką kontrolę przed złożeniem pisma, opisujemy w tekście 5 rzeczy do sprawdzenia, zanim tekst AI trafi do pisma.

Czego wymagać od narzędzia do analizy akt

Gdy masz kilka dokumentów i jedno pytanie albo potrzebujesz pomocy w redagowaniu tekstu niezwiązanego z konkretnymi aktami, asystent ogólnego przeznaczenia często okazuje się szybszy, o ile kwestia poufności jest rozstrzygnięta. Nic z tego, co tu piszemy, temu nie przeczy.

Odpowiedzi oparte na aktach

Legalnaut powstał z myślą o drugim problemie. Każda odpowiedź i każdy projekt pisma wskazuje dokument, stronę i cytat, na których się opiera. Zanim odpowiedź do Ciebie trafi, system sprawdza w aktach każdy cytat: czy dokument istnieje, czy ma taką stronę i czy przytoczone słowa naprawdę tam są. Wszystko, czego nie udało się potwierdzić, oznaczamy jako błąd. Każdy wgrany plik otrzymuje sumę kontrolną SHA-256, więc każda zmiana strony, na którą się powołujesz, byłaby od razu widoczna. Legalnaut nie trenuje modeli na danych klientów, a dostawców modeli językowych, z których korzysta, wiążą umowy zakazujące trenowania na tych materiałach. Operator usługi, A2Z WEB, ma raport SOC 2 Type II. Na stronie o bezpieczeństwie sprawdzisz, gdzie przechowujemy dane i które dalsze podmioty przetwarzające mają do nich dostęp, a z pytaniami o dostawców możesz zwrócić się bezpośrednio do nas. Porównanie obu rozwiązań, także z sytuacjami, w których lepiej sprawdzi się asystent ogólnego przeznaczenia, znajdziesz na stronie porównującej Legalnaut z ChatGPT.

Tekst zawiera ogólne informacje o obowiązkach zawodowych i nie stanowi porady prawnej w Twojej sprawie ani opinii o zasadach obowiązujących w Twoim samorządzie.

Załóż konto i zadaj pytanie o prowadzoną sprawę. Każda odpowiedź wskaże dokument, stronę i cytat. Bez podawania karty płatniczej.