Sprzeczności w zeznaniach świadków: jak je wychwycić w aktach

Porównuj twierdzenia, nie dokumenty

Całe dokumenty słabo nadają się do porównań. Są długie, dotyczą kilku kwestii naraz, a dwa dokumenty zgodne w jednym punkcie mogą różnić się w dwudziestu innych, bez znaczenia dla sprawy.

Dlatego rozłóż akta na pojedyncze twierdzenia. Twierdzenie to pojedyncze stwierdzenie faktu, zapisane wraz z jego autorem i zdaniem, z którego pochodzi. Dopiero wtedy porównanie staje się wykonalne, bo sprowadza się do pytania, czy dwa krótkie stwierdzenia o tym samym mogą być jednocześnie prawdziwe.

Dokument z czasu zdarzeń waży więcej

Zeznanie powstaje na potrzeby postępowania. Składa je ktoś, kto wie, o co toczy się spór, często po latach od zdarzeń. Autor faktury, wpisu w kalendarzu czy wewnętrznego e-maila nie miał powodu myśleć o żadnym procesie.

Rozbieżność między takim dokumentem a zeznaniem ma więc dużą wagę. Gdy różnią się dwa zeznania, zwykle zawodzi po prostu pamięć.

Stąd kolejność szukania. Najpierw zestawiaj zeznania z dokumentami z czasu zdarzeń, potem dokumenty ze sobą, a zeznania z zeznaniami dopiero na końcu.

Jak zapisać sprzeczność, żeby się przydała

Zapisz oba twierdzenia w pełnym brzmieniu, ze wskazaniem źródeł. Notatka „relacje się różnią” nie wystarczy. Po pół roku nic z niej nie wyczytasz, a ustalenie, o co chodziło, zajmie tyle samo czasu, ile samo znalezienie sprzeczności.

Zanotuj:

• oba twierdzenia, dosłownie;
• dokument, z którego pochodzi każde z nich, z numerem dowodu, jeśli go nadano;
• datę każdego dokumentu, bo kolejność ich powstania często przesądza o wadze sprzeczności;
• jedno zdanie wyjaśnienia, dlaczego oba twierdzenia nie mogą być jednocześnie prawdziwe.

Ostatni punkt pomija się najczęściej. Nie pomijaj go. Jeśli nie umiesz sformułować tego zdania, być może te dwa twierdzenia się różnią, ale sobie nie przeczą.

Uważaj na sprzeczności pozorne

Większość rozbieżności znika po uważniejszej lekturze. Dwa dokumenty nazywają tym samym słowem różne rzeczy. Data oznacza dzień uzgodnienia, a nie dzień zdarzenia. W jednym miejscu kwota jest podana netto, w drugim brutto.

Dlatego wyniki każdego automatycznego przeglądu traktuj jak listę do weryfikacji. Program wskaże każdą podejrzaną parę twierdzeń razem z oboma źródłami. Ocena, które sprzeczności są rzeczywiste, należy do prawnika i tak pozostanie.

Jak to zrobić przy aktach liczących setki dokumentów

Gdy akta liczą kilkaset dokumentów, ręczne porównanie każdego twierdzenia z każdym przestaje być wykonalne. W praktyce nikt więc tego nie robi. Sprzeczności wychodzą na jaw dopiero na rozprawie, podczas przesłuchania świadka, a nie na etapie przygotowań.

Legalnaut porównuje każde nowe twierdzenie z treścią pozostałych akt i pokazuje pary, które automatyczna weryfikacja uznała za sprzeczne, wraz z oboma dokumentami, ich datami i sumami kontrolnymi. Dopóki prawnik nie potwierdzi danej pary, pozostaje ona tylko sugestią.

Sprzeczności łatwiej wychwycić, mając uporządkowaną chronologię. Jak ją przygotować, opisujemy w tekście Chronologia sprawy z 900 e-maili.

Załóż konto i porównaj twierdzenia we własnych aktach. Bez podawania karty płatniczej.