Tegenstrijdigheden in getuigenverklaringen: zo vindt u ze

Vergelijk beweringen, geen documenten

Hele documenten vergelijken is de verkeerde eenheid van werk. Documenten zijn lang, gaan over meerdere onderwerpen, en twee documenten die op één punt overlappen, verschillen op twintig andere punten zonder dat het iets betekent.

Deel het dossier daarom op in beweringen. Eén bewering is één stelling over een feit, vastgelegd met wie haar deed en uit welke zin ze blijkt. Nu is vergelijken te doen, want u vraagt alleen nog of twee korte uitspraken over hetzelfde allebei waar kunnen zijn.

Stukken uit de tijd zelf wegen zwaarder

Een getuigenverklaring wordt afgelegd met het oog op de procedure, door iemand die weet waar de zaak over gaat, vaak jaren na de gebeurtenissen. Dat geldt voor het proces-verbaal van een getuigenverhoor en net zo goed voor een schriftelijke verklaring die als productie wordt overgelegd. Een factuur, een agenda-afspraak of een interne e-mail werd geschreven door iemand die geen enkele reden had om aan een procedure te denken.

Spreken die twee elkaar tegen, dan is die tegenstrijdigheid iets waard. Spreken twee verklaringen elkaar tegen, dan is het meestal het geheugen. De rechter waardeert het bewijs vrij (art. 152 lid 2 Rv), en een document uit de tijd zelf weegt in die waardering vaak zwaar.

Zoek daarom in deze volgorde: eerst verklaring tegenover document uit de tijd zelf, dan document tegenover document, en verklaring tegenover verklaring als laatste.

Zo legt u een tegenstrijdigheid bruikbaar vast

Beide kanten, volledig, met hun bronnen. Geen notitie dat de lezingen verschillen. Zes maanden later is zo’n notitie onbruikbaar, want terugvinden waar ze op sloeg, kost evenveel tijd als de eerste keer zoeken.

Leg vast:

• beide beweringen, letterlijk geciteerd;
• het document waaruit elke bewering blijkt, met het productienummer als het een productie is;
• de datum van elk document, want welk stuk eerst kwam, bepaalt vaak wat de tegenstrijdigheid betekent;
• één regel over waarom ze niet allebei waar kunnen zijn.

Die laatste regel slaat men het vaakst over. Schrijf hem op. Lukt dat niet, dan kijkt u misschien naar twee uitspraken die alleen verschillen, maar elkaar niet tegenspreken.

Pas op voor schijnbare tegenstrijdigheden

De meeste schijnbare tegenstrijdigheden verdwijnen bij nader inzien. Twee documenten gebruiken hetzelfde woord voor verschillende dingen. Een datum slaat op het moment waarop iets werd afgesproken, niet op het moment waarop het gebeurde. Een bedrag is op de ene plek exclusief btw en op de andere inclusief.

Daarom is wat een geautomatiseerde controle oplevert een lijst om te beoordelen, geen lijst met bevindingen. De software kan elk mogelijk paar met beide bronnen aan u voorleggen. Welke paren echt zijn, beslist het juridisch oordeel, en dat blijft zo.

Op de schaal van een echt dossier

Elke bewering met de hand tegen elke andere houden, is boven een paar honderd documenten niet meer te doen. Daarom gebeurt het meestal niet, en daarom komen tegenstrijdigheden pas boven tijdens het getuigenverhoor of de mondelinge behandeling in plaats van tijdens de voorbereiding.

Legalnaut legt elke nieuwe bewering naast wat de rest van het dossier zegt en toont de paren die overblijven, met beide documenten, beide data en beide controlewaarden erbij. Elk paar blijft een voorstel tot een advocaat het bevestigt.

Tegenstrijdigheden ziet u sneller op een geordende tijdlijn. Die eerste stap staat in een chronologie van een zaak uit 900 e-mails.

Maak een account aan en voer de vergelijking uit op een van uw eigen dossiers. Geen creditcard nodig.